Jak używać funkcji WYSZUKAJ.X (XLOOKUP) – Nowoczesne narzędzie do wyszukiwania danych

Funkcja WYSZUKAJ.X (ang. XLOOKUP) to rewolucyjna funkcja wyszukiwania wprowadzona w nowszych wersjach Excela (Microsoft 365 i Excel 2021), która ma na celu zastąpienie zarówno WYSZUKAJ.PIONOWO (VLOOKUP), WYSZUKAJ.POZIOMO (HLOOKUP), jak i skomplikowanej kombinacji INDEKS/PODAJ.POZYCJĘ (INDEX/MATCH).

1. Składnia funkcji WYSZUKAJ.X (XLOOKUP)

WYSZUKAJ.X jest znacznie prostsza i bardziej logiczna niż jej poprzednicy, używając tylko trzech niezbędnych argumentów:

$$ \text{WYSZUKAJ.X}(\text{szukana\_wartość}; \text{przeszukiwana\_tablica}; \text{zwracana\_tablica}; [\text{jeżeli\_nie\_znaleziono}]; [\text{typ\_dopasowania}]; [\text{tryb\_wyszukiwania}]) $$

• szukana_wartość: Wartość, której szukasz (np. Kod Produktu, Komórka A1).
• przeszukiwana_tablica: Jedna kolumna lub jeden wiersz, w którym ma nastąpić wyszukiwanie kryterium (np. kolumna z Kodami).
• zwracana_tablica: Jedna kolumna lub jeden wiersz, z którego ma zostać zwrócony wynik (np. kolumna z Cenami).

2. Kluczowe zalety i proste użycie

W przeciwieństwie do VLOOKUP, WYSZUKAJ.X wymaga podania tylko kolumny, w której szukasz, i kolumny, z której chcesz zwrócić wartość – nie musisz zaznaczać całej tabeli ani liczyć kolumn.

Przykład: Znajdowanie ceny (Kolumna A) na podstawie Kodu (Kolumna C)

A (Cena)	B (Nazwa)	C (Kod)
150	Produkt A	P103

Załóżmy, że szukamy kodu "P103" (w komórce D1):

=WYSZUKAJ.X(D1; C2:C100; A2:A100)

• Wyszukuje D1 w zakresie C2:C100.
• Zwraca odpowiadającą wartość z zakresu A2:A100.

Wyszukiwanie w lewo: WYSZUKAJ.X domyślnie obsługuje wyszukiwanie w lewo, ponieważ kolumna wynikowa (zwracana tablica) może znajdować się po lewej stronie kolumny wyszukiwania (przeszukiwana tablica).

3. Używanie argumentów opcjonalnych

Opcjonalne argumenty sprawiają, że WYSZUKAJ.X jest niezwykle potężne:

A. Jeżeli nie znaleziono (jeżeli_nie_znaleziono)

Zamiast zwracać błąd #N/D!, możesz podać tekst, który ma być zwrócony w przypadku braku dopasowania.

=WYSZUKAJ.X(D1; C2:C100; A2:A100; "Brak dopasowania")

B. Typ dopasowania (typ_dopasowania)

Domyślnie WYSZUKAJ.X szuka dokładnego dopasowania (0), ale możesz zmienić to zachowanie:

• 0: Dokładne dopasowanie (domyślne).
• -1: Dopasowanie przybliżone. Zwraca następny mniejszy element (użyteczne przy progach podatkowych/rabatach).
• 1: Dopasowanie przybliżone. Zwraca następny większy element.
• 2: Dopasowanie z użyciem symboli wieloznacznych (*, ?).

C. Tryb wyszukiwania (tryb_wyszukiwania)

Domyślnie szuka od góry do dołu (1). Przydatne, gdy chcesz znaleźć najnowsze lub najstarsze wystąpienie:

• 1: Szukaj od pierwszego do ostatniego elementu (domyślne).
• -1: Szukaj od ostatniego do pierwszego elementu (idealne do znajdowania ostatniej transakcji klienta).

Wyszukiwanie ostatniego wystąpienia: Jeśli masz listę transakcji (od najstarszej do najnowszej) i chcesz znaleźć ostatnią cenę danego produktu: użyj tryb\_wyszukiwania = -1.